Gönderen Konu: Yelkenli teknede salma formları  (Okunma sayısı 2520 defa)

Recep Ertürk

  • Ziyaretçi
Yelkenli teknede salma formları
« : 25 Şubat 2018, 22:52:14 »

Okuyup öğrendikçe, sorup soruşturdukça kafam karışıyor..

Yüzlerce yıl kullanılan form omurga salma bile değil, bildiğimiz safra. Kayığın içini çakıl doldurma..

Tam ne zaman başladı teknelerde safranın yerini salmanın alması bilmiyorum. Ama zaman içinde çeşitli formları ile karşılaştık.   Yelkenli gezi ve yarış teknelerinde şu an en yaygın form torpil salma herhalde. Finn salmanın özel bir biçimi sayabilir miyiz bilmiyorum.

İngilizlerde yaygın olan salma ise twin salma. Türkçesi ile ikiz salma. Med-cezir ile teknenin devrilmemesi için geliştirilmiş. Hatta bazı teknelerde ikiz salma yerine teknenin iki yanında aşağı sarkan, su çekilince omurgaya iki yandan destek oluşturup devrilmeyi önleyen düzenekler de var.

Endüstri geliştikçe de yeni formlar çıkıyor. Olimpik sınıflardaki yukarı çekilen salmanın benzerleri küçük yelkenli teknelerde de var.

Duyduklarıma gelince..

- En iyisi omurga salma, diğerlerini geç.
-Niye?
-Bir kere orsaya iyi girer. Stabil ve dengeli teknedir.

***

- En güzeli finn salma.
-Niye?
- Ya Finlandiya denizci ülke, sürekli okyanusta geziyorlar. Onlar bilmeyecek de biz mi bileceğiz? Öyle olmasa bu kadar yaygın olur mu?

***

-Torpil salmayı tek geçerim.
-Niye?
-Niyesi var mı? Tekne hacıyatmaz gibi oluyor. Asla devrilmez. Ne kadar yatarsa yatsın doğrulur. Hatta ters dönse bile yine doğrulur.

***

Benzer açıklamalara ek olarak omurga salmanın orsa gitmediği de ya da orsaya zayıf girdiği de söylenenler arasında.

Tabii twin salma konusunda çok bilgimiz yok. Geçmişte yanılmıyorsam mail grupları zamanında sormuştum. Bir tek Çelenoğlu "twin salmanın diğerlerinden yavaş olduğuna dair bir bilgi yok" demişti.

Daha da önemlisi 5-6-7 tonluk teknlerde omurga salmaya ek açılır-kapanır salma var. Bu şekilde sığlıklara da kolay girilebiliyor.


Yine benim ülkemiz amatör denizciliğinden öğrendiğim şey, tekne hızını belirleyen formülasyonda su hattı boyu bir değer, ama salma tipi bir değer değil.. O zaman nasıl oluyor da oluyor bu kadar kafa karışıklığı..

Anladığım salma formları daha çok sığlıklar, kıyılara yaklaşma, med cezir halleri için anlamlı. Şayet yarış iddianız yoksa.

Misal, 30 feet veya 9 metre ve 4-5 ton bir teknede safra ağırlığı, ikiz salma, finn salma, torpil salma, veya başka bir formun tekne deplasmanına oranı bir değer, ama formu bir değer mi? Bir formun diğerinden bir üstünlüğü var mı?

Konu hakkında geçerli bilgi nedir?

Son günlerde en çok duyduğum şey, omurga salmanın iyi orsa gittiği veya orsasının zayıf olduğu.. Hangisi doğru bilmiyorum. Tek ölçü diğer her şey eşit (deplasman, yelken alanı, salma-deplasman oranı) salma farklı formda olduğunda durum tam olarak nedir?

Paylaşımda bulunacak reislere şimdiden teşekkürler..





-







Çevrimdışı Âli San

  • *
  • İleti: 587
Ynt: Yelkenli teknede salma formları
« Yanıtla #1 : 25 Şubat 2018, 23:23:01 »
Öncelikle salma ile ( yüzde 95 ihtimalle ) salmanın içinde yer alan safra'yı birbirinden ayırmamız lazım.
Salma yüzeyi ile teknenin çağanoz gibi yana, rüzgar altına gideceğine ileri gitmesini yüzey alanı ile sağlayan yardımcımızdır. Yüzey alanı teknemiz için yeterli ise, formunun da pek önemi yoktur. Görevini yapar. Ister uzun salma olsun, ister derin salma olsun.

Safra ise tekneyi doğrultmaya, bayılmasını engellemeye yarar. O da ister teknenin sintinesinin içine yerleştirilsin ( tabii çok verimli de değil ) ister salma gövdesinin içine yayılmış olsun, ister torpil salma gibi, salmanın sadece alt ucuna yoğun biçimde yerleştirilsin.

Yani görevleri farklıdır.

Modern zamanlarda uzun salmadan ( omurga salma / long keel) derin salmaya dönülmesinin nedeni sürtünme yaratan islak yüzeyi azaltma çabasıdır. Sanıyorum van de Stadt ve belki ondan da önce bir kaç ünlü tasarımci uzun salmalarının baş ve kıçtaki bölümlerini çıkarmanın hiç bir zararı olmadığını ( hatta arka tarafı ortadan kaldırmak dümen hakimiyetini arttırmıştır ) görmüşler ve salmalar gittikçe kısalmış ve derinleşmiştir.

Modern açik deniz yarış teknelerindeki canting keel yanal hareketli salmaların içindeki safra kütlesi salmanın her konumunda tekne için yeterli düzelme momentini yaratırken ; salma fazla yatırıldığında bu defa salmanın yüzey alanı teknenin yanal rotadan çıkan hareketine engel olamaz hale gelir. Bu nedenle bu teknelerde dagger board adı verilen yanal salmalar veya mesela başta da bir dümen palası kullanılır ki, tekne ileri hareketine devam edebilsin.

Yani yelkende salmasız da, safrasız da bir kayık pek de memnuniyet duyacak bir sonuç vermez.


Çevrimdışı Ali Aygın

  • *
  • İleti: 394
Ynt: Yelkenli teknede salma formları
« Yanıtla #2 : 26 Şubat 2018, 01:03:32 »
Konuyla tam ilgisi olmayabilir ama bugün internette (utube) öylesine gezinirken bir videoya denk geldim ve biraz araştırdım. Çoktan biliyorsunuzdur muhtemelen.

Konu katlanır, hidrolik , elektrikli salma
Lifting - swing keel

Kanadalı bir çift , Distant shores 1,2 şimdi 3 tekneleriyle 1989’dan beri dünyayı dolaşıyorlar. Dünya derken okyanuslar, nehirler, kanallar, kimisinde yanlış hatırlamıyorsam Hollanda da direği falanda söküp , yer altı kanallarda gidiyorlar. İşi de ticarileştirmişler. Ek yolcu, tv, internet, vs, vs...

Tekneleri Southerly 485 en son . Draftı katlandığında 1 metre , açıkken 3 metre. Southerly anladığım kadarı ile revizyon firması, salma işini yapıyor , tekne aslen discovery yachts.

Önceki teknelerinin draftı katlı halde 88cm. Girmedikleri yer yok.

İlginç geldi, paylaşmak istedim.




Çevrimiçi Oğuzhan Oğuz

  • *
  • İleti: 1532
Ynt: Yelkenli teknede salma formları
« Yanıtla #3 : 26 Şubat 2018, 01:08:58 »
Tekne seçimi başlığı altında salma formlarının birbirine göre avantaj ve dezavantajlarını açıklayan bir makaleyi çevirmiştim Türkçeye . Umarım yardımcı olur.


Tapatalk kullanarak iPhone aracılığıyla gönderildi

Çevrimdışı Ahmet Çelenoğlu

  • *
  • İleti: 562
    • Yat Tekne Sörveyi, ekspertizi, ozmoz muayenesi
Ynt: Yelkenli teknede salma formları
« Yanıtla #4 : 26 Şubat 2018, 07:45:42 »
Omurga salma, yani uzun salma dümen kontrolunu azaltır yani tekne hep düz gitmek ister.  Fin salma ise bütün işi dümene bırakır, tekne oldukça oynaktır ve sürekli dümen ile kontrol edilmelidir. Safra teknenin hacıyatmazlığını sağlar bu nedenle ne kadar aşağıda olursa kol boyu uzadığından tekne o kadar hacı yatmaz olur. bunu çaresi de ağırlığı salmanın altına bağlamaktır, bu da torpil şeklinde olur.

Eski teknelerde sadece safra vardır, salma nerede ise gereksizdir, çünkü bu teknelerin yelkenleri tekneyi sadece rüzgar altına en iyisi apaza kadar götürmek için müsaittir. Bu kontralarda ise tekne yana fazal sürüklenmez. Aslında apaz seyrinde bile gerçek rüzgar 90 dereceden gelmez biraz daha pupaya yakındır. Tekne hızı ile birleşince hissedilen rüzgar 90 derece imiş gibidir.

Teknelerde gövde hızı teknenin boyu ile ilişkilidir. Su altı cisimleri dalga yapmazlar, bu nedenle denizaltılar su altında daha yüksek hızlara çıkabilir. Sürtünmenin mutlaka bir etkisi vardır ama sanırım seyir süratlerinde ihmsal edilebilire yakındır. 

Recep Ertürk

  • Ziyaretçi
Ynt: Yelkenli teknede salma formları
« Yanıtla #5 : 26 Şubat 2018, 09:49:14 »


Çok teşekkür ederim.. Zihnimdeki soruların cevaplarını bulmasından fazlasını bulabiliyorum. Özellikle 3. link tam da benim sorularımın cevapları..

http://heyamolahey.com/tekne-yapimi/tekne-secimi/

http://wikiderya.org/wiki/tekne-seçimi

http://wikiderya.org/wiki/tekne-seçimi